بررسی نظام آموزشی از زاویه دید دانش‌آموزان در یک کتاب

به گزارش خبرنگار شبکه خبری چهارباغ رسا، در کتاب «روان‌شناسی مدرسه؛ نگاهی به تجربیات دانش‌آموزان» موضوع‌هایی همچون رفتارهای هنجارگریز تحصیلی، اخلاق تحصیلی، خودپنداره، یادگیری خودراهبر، جو اجتماعی مدرسه، فناوری آموزشی، افت و پیشرفت تحصیلی، سرزندگی و خودکارآمدی تحصیلی، اضطراب مدرسه، درک مطلب، انگیزش تحصیلی، احساس تعلق به مدرسه، اهمال‌کاری، فرسودگی تحصیلی و مشارکت تحصیلی به همراه ابزارهای استاندارد سنجش این متغیرها بررسی شده است.

نویسندگان با تکیه بر پژوهش‌های روز و تجربه‌های میدانی، تلاش کرده‌اند تصویری جامع از چالش‌ها، نیازها و تجربه‌های دانش‌آموزان ارائه دهند و راهکارهایی برای ارتقای سلامت روان، بهبود عملکرد تحصیلی و افزایش کیفیت محیط‌های آموزشی در اختیار معلمان، مشاوران، مدیران مدارس، دانشجویان و پژوهشگران قرار دهند.

نویسندگان کتاب تلاش دارند از زاویه دید دانش‌آموزان به نظام آموزشی بنگرد. ما بر این باوریم که آنها چه می‌اندیشند، چه احساس می‌کنند، چه چیزهایی برایشان مهم است و چه موانعی در مسیر رشد و یادگیری‌شان قرار دارند.

این اثر به واکاوی دقیق و همه جانبه سازه‌ها و متغیرهای مهم تحصیلی پرداخته است. این متغیرها، مجموعه‌ای از باورها، نگرش‌ها، انتظارات، هیجانات، رفتارها و الگوهای فکری دانش‌آموزان در مواجهه با محیط مدرسه، درس‌ها، معلمان، همسالان خود هستند. از مفاهیمی چون جو اجتماعی مدرسه و خودکارآمدی تحصیلی گرفته تا اضطراب مدرسه و فرسودگی تحصیلی، همگی در این کتاب مورد کنکاش قرار گرفته اند.

این کتاب نه تنها به شناسایی مشکلات می‌پردازد، بلکه تلاش می‌کند تا ریشه‌های این مشکلات را در تعاملات دانش‌آموز، مدرسه، خانواده و جامعه جست‌وجو کند.

قسمتی از متن کتاب

عوامل داخلی موثر بر جو اجتماعی مدرسه

عوامل داخلی مدرسه نقش بسیار حیاتی در شکل‌گیری و کیفیت اجتماعی مدرسه ایفا می‌کنند، چراکه این عوامل بخشی از محیط درونی و ساختار سازمانی مدرسه هستند و مستقیما بر روابط بین افراد، فرآیندهای آموزشی و تعاملات روزمره تاثیر می‌گذارند. این عوامل معمولا شامل ویژگی‌های روانی و سازمانی می‌شوند که هرکدام به نحوی فضای حاکم بر مدرسه را شکل می‌دهند و جو اجتماعی آن را به سمت مثبت یا منفی هدایت می‌کنند.

یکی از مهمترین عوامل داخلی، سبک رهبری مدرسه و نحوه مدیریت است. مدیران مدرسه که به عنوان سرپرستان اصلی محیط یادگیری شناخته می‌شوند، با نگرش، رفتار و سبک رهبری خود می‌توانند انگیزه، رضایتمندی و احساس تعلق رادر معلمان و دانش‌آموزان تقویت کنند. رهبری تحولی، مشارکتی و محترمانه فضا را برای تعاملات سازنده فراهم می‌آورد و موجب ایجاد جوی مثبت می‌شود که در آن افراد احساس حمایت، ارزشمندی و امنیت دارند. بالعکس، مدیریت با سبک سخت‌گیرانه یا بی‌توجهی به نیازهای اعضای مدرسه می‌تواند موجب کاهش انگیزه و ایجاد تنش در روابط شود. (فریبرگ، ۲۰۰۵)

شیوه‌ها و روش‌های تدریس نیز از عوامل کلیدی داخلی هستند که به شکل مستقیم روی جو مدرسه اثرگذراند. معلمانی که از روش‌های فعال، مشارکتی و مبتنی بر تفاوت‌های فردی دانش‌آموزان بهره می‌برند، محیط یادگیری را به فضایی دلپذیر، خلاق و حمایت کننده تبدیل می‌کنند. این روش‌ها تضادها و مشکلات رفتاری را کاهش می‌دهند و فضای تعامل مثبت را تسهیل می‌کنند. در مقابل، روش‌های تدریس خشک، یک‌طرفه و ناکارآمد می‌توانند باعث بی‌انگیزگی دانش‌آموزان و کاهش تعاملات اجتماعی موثر شوند که نهایتاً جو مدرسه را تحت تاثیر قرار می‌دهد(فریبرگ، ۲۰۰۵).

به طور کلی، عوامل داخلی مدرسه از طریق تاثیر مستقیم بر تجربه‌های روزانه اعضا، جو اجتماعی را تعیین و کنترل می‌کنند. مدیریت هوشمندانه این عوامل نقش کلیدی در ایجاد محیطی مثبت، حمایتگر و پویا دارد که در آن یادگیری موثر و رشد همه جانبه افراد امکان‌پذیر می‌شود. (صفحه ۸۴ و ۸۵)

کتاب «روان‌شناسی مدرسه؛ نگاهی به تجربیات دانش‌آموزان» به قلم سینا غلامی، علی تقی‌زاده و پریسا سرابی در ۳۳۸ صفحه، شمارگان هزار نسخه و در سال ۱۴۰۵ توسط انتشارات مهراب منتشر شد.

انتهای پیام/