ناگفته‌های شاعر انقلاب از سیره رهبرشهید

به گزارش گروه فرهنگی شبکه خبری چهارباغ رسا، در تاریخ ملت‌ها، برخی شخصیت‌ها صرفاً در جایگاه یک مسئول یا سیاستمدار باقی نمی‌مانند، بلکه به مرور زمان به بخشی از حافظه تاریخی، هویت جمعی و منظومه فکری یک جامعه تبدیل می‌شوند. برای فهم ابعاد مختلف چنین شخصیت‌هایی باید به سراغ روایت کسانی رفت که از زاویه‌ای متفاوت، شخصیت، منش، سلوک و سبک رهبری آنان را دیده و تحلیل کرده‌اند.

ادبیات و هنر، همواره یکی از مهم‌ترین عرصه‌های بازتاب اندیشه و فرهنگ در ایران بوده است. شاعران، به واسطه نگاه تأمل‌گر، حساسیت‌های اجتماعی و ارتباط عمیق با لایه‌های فرهنگی جامعه، گاه تصویری از یک شخصیت ارائه می‌کنند که فراتر از گزارش‌های تاریخی و تحلیل‌های صرف سیاسی است.

‌گفت‌وگو با اهالی ادب و فرهنگ درباره چهره‌های اثرگذار، می‌تواند زوایای کمتر دیده‌شده‌ای از ابعاد شخصیتی، اخلاقی و مدیریتی آنان را پیش روی مخاطب قرار دهد. هادی جانفدا، شاعر آیینی استان البرز، از جمله شاعران نسل معاصر است که سال‌ها در عرصه شعر آیینی فعالیت و در محافل فرهنگی و ادبی کشور حضوری مستمر داشته است.

نگاه او به مسائل فرهنگی، اجتماعی و تمدنی، در کنار تجربه حضور در برخی دیدارهای ادبی، سبب شده است تا روایتش از رهبر شهید انقلاب، تنها به بیان خاطرات شخصی محدود نماند، بلکه تلاشی برای واکاوی ابعاد مختلف شخصیت، منش، سبک مدیریت و تأثیرگذاری ایشان بر جامعه، فرهنگ و جهان اسلام باشد.

در گفت‌وگویی تفصیلی با او به بررسی مهم‌ترین ویژگی‌های شخصیتی، اخلاقی، مدیریتی و فرهنگی رهبر شهید پرداخته است؛ گفت‌وگویی که از منظر یک شاعر، نگاهی متفاوت به برخی ابعاد کمتر روایت‌شده از سیره و سبک رهبری ایشان ارائه می‌دهد و می‌کوشد نسبت میان فرهنگ، مدیریت، مردم‌داری، هنر و آینده جامعه را از دریچه این تجربه و نگاه بازخوانی کند.

خبرنگار: به نظر شما مهم‌ترین ویژگی شخصیتی رهبر شهید انقلاب که ایشان را از سایر رهبران متمایز می‌کرد، چه بود؟

به نظر من، مهم‌ترین ویژگی شخصیتی رهبر شهیدمان که ایشان را از سایر رهبران جهان متمایز می‌کرد، ثبات قدم و پایمردی ایشان بود. آیت الله سید علی خامنه ای شخصیتی داشتند که هرگاه احساس می‌کردند چیزی درست و مسیری صحیح و حق است و باید در آن راستا حرکت کرد، هیچ‌چیز نمی‌توانست آن تصمیم را تحت تأثیر قرار دهد.

ایشان بارها در برهه‌های مختلف تاریخ کشور این ویژگی را به همگان نشان دادند که اگر احساس می‌کردند سخنی درست است، باید از کسی حمایت شود یا موضعی، موضع صحیح است، بدون در نظر گرفتن ملاحظات دیگران و بدون اینکه ملاحظات مختلف بر نظرشان تأثیر بگذارد، همان موضع را اتخاذ می‌کردند.

به نظر من، این پایمردی و ثبات قدم، یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های شخصیتی رهبر شهید بود که ایشان را از دیگران متمایز می‌کرد. رهبران مختلفی در جهان حضور داشته اند اما ایشان، چون برخاسته از حوزه علمیه و مکتب اسلام بودند، این خود نیز یکی دیگر از ویژگی‌هایشان محسوب می‌شود.

خبرنگار: کدام ویژگی اخلاقی ایشان بیشترین تأثیر را بر جامعه و مسئولان داشت؟

آن ویژگی اخلاقی ایشان که به نظر من بیشترین تأثیر را بر جامعه و مسئولان داشت، ساده‌زیستی بود. آنچه از مکتب انسان‌ساز تشیع و از امیرالمؤمنین(ع) آموخته می‌شود، این است که کسی که حاکم و در رأس حکومت اسلامی قرار دارد، باید زندگی‌اش به گونه‌ای باشد که فقیرترین افراد جامعه احساس خسران و حسرت نکنند؛ یعنی باید در سطح ضعیف‌ترین اقشار جامعه زندگی کند.

به نظر من، رهبر شهید این ویژگی را داشتند و ساده‌زیستی، بزرگ‌ترین ویژگی اخلاقی ایشان بود که می‌توانست در جامعه و میان مسئولان اثرگذار باشد. البته شاید برخی مسئولان در این زمینه به ایشان تأسی نکردند و مسیر دیگری را در پیش گرفتند، اما مسئولان پاکدست و دلسوز جمهوری اسلامی همواره این دلگرمی را داشتند که رهبر ما بسیار ساده زندگی می‌کنند.

ایشان از تجملاتی که بسیاری از رهبران دیگر به آن مشغول هستند به دور بودند و در ساده‌ترین شکل ممکن به زندگی خود ادامه می‌دادند. در دیدارهایی هم که ما توفیق داشتیم خدمت ایشان برسیم، این موضوع کاملاً بارز بود؛ یعنی این ساده‌زیستی در استکان‌های ساده‌ای که چای در آن‌ها سرو می‌شد، زیلویی که زیر پا پهن شده بود و فضای ساده در و دیوار دفتر و محل ملاقات‌هایشان، کاملاً به چشم می‌آمد.

به نظر من، این ساده‌زیستی و حداقل بهره بردن از دنیا، از جمله ویژگی‌هایی است که مسئولان ما نیز باید توجه ویژه‌ای به آن داشته باشند. هرچه مسئولان از تجمل‌گرایی فاصله بگیرند، اعتماد و سرمایه اجتماعی نیز در جامعه تقویت خواهد شد. این روحیه می‌تواند زمینه‌ساز خدمت خالصانه‌تر، درک بهتر مشکلات مردم و تصمیم‌گیری‌های عادلانه‌تر در مسیر اداره کشور باشد.

خبرنگار: مهم‌ترین شاخصه‌های سبک مدیریت و رهبری رهبر شهید چه بود؟

به نظر من، بر اساس مطالبی که مطالعه کرده‌ام، مهم‌ترین شاخصه سبک مدیریتی ایشان، جامع‌نگری بود؛ یعنی مسائل را تنها از یک زاویه نگاه نمی‌کردند. برای مثال، در حوزه سیاست داخلی، ایشان یک فرمایش مشهور دارند که می‌فرمایند اگر در کشور ما جناح اصلاح‌طلب وجود نداشت، خودم چنین جریانی را ایجاد می‌کردم تا تعادلی میان جریان‌های سیاسی کشور برقرار شود.

این سخن، نشان‌دهنده جامع‌نگری ایشان است. یعنی به‌خوبی می‌دانستند که در فضای سیاسی و داخلی کشور، نگاه‌ها و جهت‌گیری‌های مختلفی وجود دارد و هر یک از این جریان‌ها، مسیر، دیدگاه و طرفداران خود را دارند. این‌گونه نبود که ایشان صرفاً طرفدار یکی از این نگاه‌ها باشند و کشور را بر اساس همان یک دیدگاه مدیریت کنند.

امام شهیدمان علاقه‌مند بودند که همه جریان‌ها و تفکراتی که در ایران حضور دارند، در سرنوشت کشور سهیم باشند و برای آبادانی ایران نقش‌آفرینی کنند. ایشان معتقد بودند که همه تفکرات و نگاه‌ها باید در سرنوشت ایران مشارکت داشته باشند، نه اینکه یک جناح یا یک تفکر، به‌تنهایی سرنوشت همه مردم را در دست بگیرد.

به نظر من، آبادانی و آینده ایران در گرو همین مسئله است که همه صداها شنیده شود، همه دیدگاه‌ها فرصت بیان داشته باشند و حاصل این تکثر و تنوع فکری، زمینه‌ساز رشد و پیشرفت کشور باشد. اگر همه بخواهند تنها یک نظر و یک نوع فکر داشته باشند و همگی در یک مسیر واحد حرکت کنند، تحقق چنین چیزی در کشور ما ممکن نیست.

ایران کشوری است که از نظر فرهنگی و سیاسی دارای تکثر است و جریان‌ها و اندیشه‌های مختلفی در آن فعال و اثرگذار هستند که اگر این واقعیت را در نظر نگیریم، نمی‌توانیم نگاه درستی به ایران داشته باشیم. درسی که ایشان، به‌عنوان مدیر و رهبر کشور، به همه می‌دادند نیز همین بود که همه افکار، اندیشه‌ها و دیدگاه‌ها باید در سرنوشت ایران نقش و سهم داشته باشند.

خبرنگار: مردم‌داری رهبر شهید را در چه رفتارها و رویکردهایی می‌توان مشاهده کرد؟

آقای شهید ایران دیدارهای متعددی با اقشار مختلف مردم داشتند. این دیدارها همواره برقرار بود و ایشان در میان گروه‌های مختلف جامعه از محبوبیت بالایی برخوردار بودند. اما تصویری که بیش از همه از مردم‌داری ایشان در ذهن من مانده، مربوط به سفر ناشناس و سرزده ایشان به شهر زلزله‌زده بم، پس از وقوع زلزله است.

در آن سفر، تصاویر بسیار زیبا، ماندگار و بدیعی خلق شد. زمانی که ایشان به چادرهای زلزله‌زدگان رفتند و از مردم سرکشی کردند، برای کسانی که عزیزان خود را از دست داده و زندگی‌شان ویران شده بود، حضور ایشان بسیار دلگرم‌کننده بود؛ اینکه شخص اول مملکت در آن شرایط دشوار، در میان آنها حاضر شود، به وضعیتشان رسیدگی کند و در کنارشان باشد.

پررنگ‌ترین تصویری که از مردم‌داری ایشان در ذهن من باقی مانده، همین صحنه‌هاست. البته دیدارهای متعدد ایشان با اقشار مختلف مردم و همچنین سفارش‌های مؤکد و مکرری که به مسئولان درباره رسیدگی به زندگی و معیشت مردم داشتند، خود عرصه دیگری از مردم‌داری ایشان بود اما برای من، سفر به بم، برجسته‌ترین و ماندگارترین جلوه این ویژگی است.

خبرنگار: ساده‌زیستی و ارتباط صمیمانه ایشان با مردم چه پیام‌هایی برای مسئولان امروز دارد؟

ایشان بارها در فرمایشات خود تأکید می‌کردند که مردم ولی‌نعمت هستند و جایگاه و اهمیت ویژه‌ای دارند. سفارش به توجه، تکریم و خدمت به مردم، از موضوعاتی بود که به‌کرات در سخنانشان مطرح می‌شد. مسئولان ما باید این حقیقت را باور کنند که اساس حضور آنان در مسئولیت‌ها، خدمت به مردم است و فلسفه وجودی آن مسئولیت، چیزی جز خدمت به مردم نیست.

اگر در حکومت اسلامی مسئولیتی تعریف شده به این دلیل است که از طریق آن به مردم خدمت شود؛ وگرنه اساساً ضرورتی برای وجود چنین مسئولیتی وجود نداشت. درک این مسئله بسیار مهم است که مسئولان بدانند برای چه در جایگاه مسئولیت قرار گرفته‌اند و با چه هدفی این مسئولیت را پذیرفته‌اند.

نباید این‌گونه شود که مسئولیت، به جایگاه خدمت به خود، حزب، جناح، گروه، خانواده یا دوستان تبدیل شود. آنچه باید همواره مورد توجه قرار گیرد، این است که فلسفه وجودی هر جایگاه مسئولیتی، خدمت به مردم است. رهبر شهید انقلاب نیز بارها، هم در سیره عملی و هم در فرمایشات خود، بر این اصل مهم تأکید کرده بودند.

خبرنگار: در صحبت‌هایتان اشاره کردید که افتخار دیدار با رهبر شهیدمان را داشته‌اید. لطفا در این رابطه توضیح دهید؟

بله، بنده توفیق داشتم که در چندین جلسه دیدار شاعران، به همراه جمعی از شاعران، خدمت رهبر شهید انقلاب برسم و سه مرتبه نیز در محضر ایشان شعر بخوانم. یک‌بار در سال ۱۳۹۱، در دیدار شاعران آیینی با رهبر شهید، شعرخوانی داشتم و بار دیگر در روز ولادت حضرت زهرا(س)، در مدح حضرت صدیقه طاهره(س) شعر خواندم.

سومین بار نیز دو سال پیش، در ماه مبارک رمضان سال ۱۴۰۳، در دیدار نیمه رمضان، توفیق شعرخوانی در محضر ایشان را داشتم. افزون بر این، سه یا چهار بار دیگر نیز در جلسات دیدار شاعران خدمت ایشان رسیده بودم. ایشان فردی خوش‌محضر بودند. جلسات شاعران، واقعاً جلسات طولانی و نفس‌گیری بود اما ایشان با اشتیاق در این محافل حضور پیدا می‌کردند.

رهبر شهیدمان از پیش از افطار در جلسه حاضر می‌شدند و تا پایان شب که برنامه ادامه داشت، با نشاط، بدون خستگی، ناراحتی یا بی‌حوصلگی در جلسه می‌ماندند و نکات بسیار ارزشمند، دقیق و راهگشایی را درباره شعر و ادبیات بیان می‌کردند.

دیدار شاعران با ایشان، صرفاً دیدار با یک رهبر نبود، بلکه دیدار با یک ادیب و اهل‌فن بود که با ظرایف سخن، ادبیات و شعر آشنایی کامل داشت و به‌خوبی با دقایق و لطایف شعر مأنوس بود. یاد آن دیدارهای ارزشمند و صمیمانه همواره برای من زنده است و خداوند را شاکرم که توفیق حضور در آن جلسات را داشتم.

انتهای پیام/